Take a fresh look at your lifestyle.

دیافراگم دوربین ( اپرچر ) چیست و چگونه آن را تنظیم کنیم؟

در این مقاله قصد داریم به بررسی مفهوم و آموزش تنظیم دیافراگم دوربین ( اپرچر ) و تاثیرات آن بر عکس‌هایمان بپردازیم. با ما همراه باشید.

دیافراگم دوربین چیست؟

درک مفهوم دیافراگم دوربین برای بسیاری از علاقه‌مندان به عکاسی، کار بسیار سختی است؛ اما می‌توان گفت که مفهوم این واژه را به ساده‌ترین شکل می‌توان یاد گرفت.

در ساختار لنز دوربین‌های عکاسی دیجیتال امروزی، ما شاهد استفاده از عدسی‌ها و المان‌های مکانیکی بسیاری هستیم که دست به دست هم داده و ورود نور از طریق لنز دوربین را کنترل می‌کنند.

بخشی از این المان‌ها شامل تیغه‌هایی شده که به آن‌ها دیافراگم گفته می‌شود و این تیغه‌ها با کنار هم قرار گرفتن و باز و بسته شدن، نور را کنترل می‌کنند.

تیغه‌ها در بین خودشان روزنه‌ای را ایجاد می‌کنند که به این روزنه، Aperture ( اپرچر ) گفته می‌شود و از طریق این روزنه نوری که به لنز برخورد کرده، اجازه ورود به بدنه دوربین را پیدا می‌کند. پس وظیفه‌ی این روزنه، کنترل میزان نور ورودی به بدنه دوربین است.

دیافراگم دوربین عکاسی ( اپرچر لنز دوربین )
درون لنز دوربین عکاسی، تیغه‌های دیافراگم در کنار هم چیده شده‌اند و اندازه‌ی روزنه ایجاد شده بینشان ( اپرچر ) را کنترل می‌کنند.

واژه دیافراگم در کشور ایران

اما در کشور عزیزمان ایران، به جای استفاده از واژه اپرچر برای بیان این روزنه از همان اسم تیغه‌ها که دیافراگم نام دارند، استفاده می‌شود و اشتباهی به این شکل رایج شده است.

به گونه‌ای که اگر شما به عنوان مثال لنزی را در وبسایت‌هایی همچون DPReview مورد بررسی قرار دهید، در جدول مشخصات آن لنز با عبارت Number of diaphragm blades یا همان تعداد تیغه‌های دیافراگم روبرو خواهید شد؛ که تعداد مشخصی از این تیغه‌ها در ساخت هر لنزی به کار گرفته شده است.

پس دیافراگم نام تیغه‌هاست و اپرچر به روزنه ایجاد شده بینشان گفته می‌شود و ما ایرانی‌ها در عکاسی در زمانیکه حرف از دیافراگم می‌زنیم، منظورمان همان روزنه است نه تیغه‌ها.

به شکلی دیگر: پس ما با یک سری تیغه روبرو هستیم که نامشان دیافراگم است و یک روزنه که با باز و بسته شدن این تیغه‌ها در بینشان ایجاد شده و به آن اپرچر گفته می‌شود. البته همانگونه که گفته شد، در کشور ایران از واژه دیافراگم برای بیان آن استفاده می‌شود؛ یعنی همان نام تیغه‌ها.

به تصویر زیر دقت کنید

تیغه های دیافراگم - اپرچر

اعداد دیافراگم دوربین

خوب همانطور که گفته شد، Aperture که تلفظ صحیح آن اَپِرچِر است به روزنه میان تیغه‌های دیافراگم گفته شده و این روزنه بر روی دوربین عکاسی با اعدادی درجه‌بندی می‌شود. این اعداد در کنار خودشان حرف F را به همراه دارند که در واقعا همان F-Stop است و کاملا با آن‌ آشنا می‌شویم.

قبل از تعریف اعداد دیافراگم، این نکته را یاد بگیرید:

تمامی لنز‌های دوربین دارای فاصله کانونی خاصی هستند. فاصله کانونی به زبان ساده همان مقداری است که میزان زوم یا همان بزرگنمایی بر روی سوژه‌ی ما را تعیین می‌کند. اما به صورت علمی به فاصله بین نقطه کانونی لنز و سنسور دوربین (محل تشکیل تصویر)، فاصله کانونی گفته می‌شود. به تصویر زیر دقت کنید.

تعریف فاصله کانونی در عکاسی

اعداد ثابت دیافراگم دوربین و چگونگی تولید آنها

ابتدا به اعداد ثابت دیافراگم دوربین دقت کنید. (از چپ به راست با خط فاصله از هم جدا شده‌اند)

F/1 – F/1.4 – F/2 – F/2.8 – F/4 – F/5.6 – F/8 – F/11 – F/16 – F/22 – F/32 – F/45 – F/64

همه‌ی آن‌ها در کنار خودشان یک حرف F را دارند و از طریق فرمول زیر تولید شده‌اند.

نسبت فاصله کانونی به قطر دیافراگم (روزنه اپرچر) که در واقع می‌شود:

فرمول: فاصله کانونی (F) تقسیم بر قطر اپرچر (D).

فرض کنید فاصله کانونی لنز دوربین ما 50 میلی‌متر باشد و قطر اپرچر ما هم 25 میلی‌متر؛ در این صورت حاصل تقسیم 50 بر 25 می‌شود 2 و با قرار دادن حرف F در کنار آن F/2 تولید می‌شود. به همین شکل F/1.4 و بقیه نیز حاصل تقسیم عددی بر عددی دیگر بوده‌اند.

نکته‌ای برای شما که حرفه‌ای هستید ( مبتدی‌ها توجه نکنند )

فرض کنیم لنز Canon 50mm F/1.8 را در اختیار داریم. حداکثر گشودگی دیافراگم این لنز F/1.8 است و فاصله کانونی آن 50 میلی‌متر. پس اگر از فرمول به دست آمدن عدد اپرچر استفاده کنیم، به قطر اپرچر 27.7 میلی‌متری در بازترین حالت اپرچر این لنز می‌رسیم.

اعداد مابین دیافراگم‌های ثابت

شاید بر روی دوربین‌های عکاسی خودتان اعدادی همانند F/7.1 و یا F/9 را بتوانید انتخاب کنید. اما دیافراگم‌های استاندارد همان اعداد معرفی شده قبلی هستند و این اعداد مابین آن‌ها تقسیم بندی شده‌اند.

رابطه اعداد دیافراگم

اگه کمی دقت کنید متوجه خواهید شد که اعداد ثابت دیافراگم همگی در رادیکال 2 یعنی 1.41 ضرب شده‌ و عدد بعدی را ساخته‌اند. به عنوان مثال 1.4 ضربدر 1.41 می‌شود 1.974 و تقریبا برابر با 2 که عدد دیافراگم ثابت بعد از F/1.4 می‌شود F/2.

تاثیر تغییر عدد دیافراگم بر عکس‌ها

در مقاله جامع آموزش عکاسی مقدماتی، قبلا به تعریف ساده‌ای از مثلث نوردهی و جایگاه دیافراگم دوربین در آن پرداخته‌ایم که می‌توانید آن را مطالعه کنید. اما به صورت خلاصه می‌توان گفت که دیافراگم یکی از عوامل سه گانه‌ای است که در نوردهی و ثبت یک عکس به وسیله دوربین‌های عکاسی اهمیت بسزایی دارد. با ما همراه باشید تا تاثیر تغییر عدد اپرچر ( دیافراگم ) را بر روی تصاویرمان بررسی کنیم و نحوه تنظیم آن را یاد بگیریم.

تغییر عدد دیافراگم در دوربین عکاسی بر عمق میدان و میزان نور ورودی به سنسور موثر است.

عمق میدان وضوح چیست؟

شاید برای تعریف عمق میدان به زبان ساده بتوان گفت که عمق میدان به فاصله بین نزدیکترین و دورترین اشیاء موجود در یک تصویر گفته می‌شود که از وضوح قابل قبولی برخوردار باشند؛ یا به زبان ساده‌تر میزان عمق وضوح.

به تصویر زیر و زیرنویس آن دقت کنید.

مقایسه عمق میدان وضوح کم و عمق میدان وضوح زیاد
سمت راست: عمق میدان زیاد ( واضح‌تر ) | سمت چپ: عمق میدان کم ( تار‌تر )

تاثیر عدد دیافراگم بر اندازه اپرچر (روزنه)، عمق میدان و میزان نور ورودی ( تنظیم دیافراگم دوربین )

رابطه عدد دیافراگم با اندازه دریچه یا همان روزنه آن معکوس است؛ یعنی با افزایش عدد اپرچر یا همان عدد دیافراگم دوربین، روزنه ایجاد شده در بین تیغه‌ها کوچک‌تر و بسته‌تر می‌شود و با کوچک شدن این روزنه بدیهی است که نور کمتری به سنسور برخورد می‌کند و در نتیجه آن شاهد عمق میدان بیشتری هستیم.

تاثیر تغییر دیافراگم در تصاویر
تاثیر دهانه دیافراگم ( اپرچر ) بر میزان عمق میدان وضوح

به شکلی دیگر:
هر چه عدد اپرچر (دیافراگم) یا همان ضریب F کوچک‌تر شود => روزنه بزرگ‌تر، ورود نور بیش‌تر و عمق میدان کم‌تر
هر چه عدد اپرچر (دیافراگم) یا همان ضریب F بزرگ‌تر شود => روزنه کوچک‌تر، ورود نور کم‌تر و عمق میدان بیش‌تر

مثال 1: فرض کنید عدد دیافراگم دوربینمان را از F/1.8 به F/8 تغییر می‌دهیم: در نتیجه روزنه اپرچر ما بسته‌تر و کوچک‌تر می‌شود، نور کم‌تری ورود پیدا خواهد کرد و شاهد افزایش عمق میدان وضوح هستیم.

مثال 2: فرض کنید عدد دیافراگم دوربینمان را از F/16 به F/1.4 تغییر می‌دهیم: در نتیجه روزنه اپرچر ما بازتر و بزرگ‌تر می‌شود، نور بیش‌تری ورود پیدا خواهد کرد و شاهد کاهش عمق میدان وضوح هستیم.

زمانی که از یک روزنه دیافراگمی همچون F/1.4 به عدد ثابت بعدی یعنی F/2 حرکت می‌کنیم، میزان نور ورودی نصف می‌شود و در حرکت بالعکس دو برابر.

به تصویر زیر دقت کنید.

نکته‌ای برای شما که حرفه‌ای هستید

در حرکت از دیافراگم ثابت F/2 به F/5.6، نور ورودی ما 1/8 (یک هشتم) برابر شده و در حرکت از دیافراگم ثابت F/16 به F/5.6، نور ورودی ما 8 برابر می‌شود.

فاصله کانونی و اعداد دیافراگم بر روی لنز دوربین عکاسی

در واقع زمانیکه ما قصد خرید لنزی را برای دوربین عکاسیمان داریم، همانند خرید هر وسیله‌ی دیگری به فاکتور‌های ویژه‌ای درون آن محصول دقت ‌می‌کنیم. البته لازم به ذکر است که اگر مبتدی باشیم و دوربین عکاسیمان را به صورت کیت تهیه‌ کنیم، شاید به لنز آن دقتی جزئی داشته‌ باشیم تا مدل دوربین.

لنز دوربین عکاسی هم با 2 فاکتور مهم توسط خریداران انتخاب می‌شود که یکی از آن‌ها حداکثر گشودگی دیافراگم ( اپرچر ) و دیگری فاصله کانونی است. البته ویژگی‌هایی همچون وزن، اندازه و نوع مانت نیز در تهیه لنز مهم هستند.

در مقالاتی جداگانه در رابطه با راهنمای خرید لنز دوربین، به شما می‌آموزیم که چگونه لنز دوربینتان را مناسب با بودجه و نیازتان انتخاب کنید. اما این را باید بدانید که فاصله کانونی و حداکثر گشودگی دیافراگم لنز بر روی آن نوشته شده است.

فاصله کانونی بر روی لنز دوربین

لنز‌ها با توجه به فاصله کانونی در دو شکل تولید‌ می‌شوند؛ یا لنز ما یک لنز زوم (دارای فاصله کانونی متغیر) است و یا فاصله کانونی آن ثابت است که به آن‌ها لنز‌های فیکس و یا پرایم نیز گفته می‌شود.

پس یا با بازه‌هایی به شکل 135-18 میلی‌متر، 200-70 میلی‌متر و … و یا با اعداد ثابتی همچون 50 میلی‌متر، 85 میلی‌متر و یا … روبرو هستیم. این اعداد را ممکن است در دهانه لنز و یا بر روی بدنه آن پیدا کنید که با واحد میلی‌متر همراه هستند.

به تصویر زیر دقت کنید

اعداد دیافراگم بر روی لنز دوربین

حرفه‌ای‌ها خوب می‌دانند که مهمترین اعداد دیافراگم برای ما، بازترین آنها هستند نه بسته‌ترین. به همین علت بر روی لنز‌های دوربین هم عدد و یا اعداد دیافراگمی که حداکثری‌ترین میزان گشودگی اپرچر یا همان دیافراگم را به ما ارائه می‌دهند، نوشته شده است.

بیشترین میزان گشودگی دیافراگم هم همانند فاصله کانونی یا یک عدد ثابت است و یا یک بازه. لنز‌های فیکس یا پرایم، دارای یک عدد دیافراگم باز ثابت هستند و تنها در بعضی از لنز‌های زوم شاهد اعداد دیافراگم به صورت یک بازه هستیم. این اتفاق به این دلیل است که بعضی از لنز‌های متغیر (زوم) با تغییر فاصله کانونی، کمی روزنه اپرچرشان کوچک‌تر می‌شود.

پس به عنوان مثال یک لنز 135-18 میلی‌متری کانن در واید‌ترین فاصله کانونی خود یعنی 18 میلی‌تر، F/3.5 و در بیشترین فاصله کانونی یعنی 135 میلی‌متر، F/5.6 را در اختیار ما می‌گذارد.

البته همانطور که گفته شد تنها بعضی از لنز‌های زوم به این شکل هستند و لنز‌های با کیفیتی همچون لنز 200-70 میلی‌متر کانن، هم در 70 و هم در 200 میلی‌متر یک دیافراگم ثابت یعنی به عنوان مثال F/2.8 را به ما ارائه می‌دهند.

به تصویر زیر دقت کنید.

سخن پایانی

خب تا پایان این مقاله اطلاعات زیادی را با هم یاد گرفته‌ایم! 🙂

حال شاید برایتان این سوال به وجود بیاید که از آشنایی با دیافراگم دوربین چگونه برای ثبت عکس‌های حرفه‌ای استفاده کنیم.

در پاسخ به این سوال می‌توان گفت که ابتدا باید مثلث نوردهی رو بشناسید، با عامل‌های آن که یکی از آن‌ها دیافراگم بود کاملا آشنا باشید و با استفاده از آموزش‌های کار با دوربین و تمرین بسیار، عکس‌های حرفه‎ای ثبت کنید.

سوالاتتان را در کامنت‌ها پاسخگو هستیم. ♥♥

منبع وبسایت فولو
8 دیدگاه
  1. محدثه :

    واقعا کامل و کاربردی توضیح دادین… دست مریزاد… !

  2. طاهره :

    اگه امکان داره یه مطلب آموزشی در مورد سرعت شاتر هم بزارین

    1. امیرمحمد مشهدی فراهانی :

      سلام، حتما. در مقالات آتی به بررسی سرعت شاتر هم خواهیم پرداخت.

    2. علیرضا شریفی :

      مقاله آموزش سرعت شاتر دوربین هم قرار داده شد.
      لینک زیر رو مطالعه بفرمایید.
      https://www.fooloo.ir/what-is-shutter-and-shutter-speed-in-photography

  3. ستاره :

    چقدر خوب گفتین……… من هیچوقت نمیتونستم تاثیر دیافراگم دوربینو رو عکسا بفهمم. جز شما و یه سایت دیگه بقیه همه ناقص گفته بودن

    1. Roya :

      کدوم سایت؟؟؟؟ میشه بگید منم برم بخونم

  4. حسن اشرفی :

    سلام امیدوارم به همین خوبی که شروع کردی ادامه بدی و مارا در پیچ خم راه رهایمان نکنی .

    1. علیرضا شریفی :

      ممنون از لطفتون. در خدمتیم.

پاسخ دهید

آدرس ایمیل برای عموم نمایش داده نخواهد شد.