Take a fresh look at your lifestyle.

دیافراگم دوربین ( اپرچر ) چیست و چگونه آن را تنظیم کنیم؟

در این مقاله قصد داریم به بررسی مفهوم و آموزش تنظیم دیافراگم دوربین ( اپرچر ) و تاثیرات آن بر عکس‌هایمان بپردازیم. با ما همراه باشید.

دیافراگم دوربین چیست؟

درک مفهوم دیافراگم دوربین برای بسیاری از علاقه‌مندان به عکاسی کار بسیار سختی محسوب میشه، اما می‌توان گفت که مفهوم این واژه رو به ساده‌ترین شکل میشه یاد گرفت.

توی ساختار لنز دوربین‌های عکاسی دیجیتال امروزی، ما شاهد استفاده از عدسی‌ها و المان‌های مکانیکی بسیاری هستیم که دست به دست هم میدن و ورود نور از طریق لنز دوربین رو کنترل می‌کنند.

بخشی از این المان‌ها شامل تیغه‌هایی میشن که به اون‌ها دیافراگم گفته میشه و این تیغه‌ها با کنار هم قرار گرفتن و باز و بسته شدن، نور رو کنترل می‌کنند.

تیغه‌ها در بین خودشون روزنه‌ای رو ایجاد می‌کنند که به اون Aperture ( اپرچر ) میگن و از طریق این روزنه نوری که به لنز برخورد کرده، اجازه ورود به بدنه دوربین رو پیدا میکنه. پس این روزنه وظیفش کنترل میزان نور ورودی به بدنه دوربینه.

دیافراگم دوربین عکاسی ( اپرچر لنز دوربین )
درون لنز دوربین عکاسی ، تیغه‌های دیافراگم در کنار هم چیده شدند و اندازه‌ی روزنه ایجاد شده بینشون ( اپرچر ) رو کنترل می‌کنند.

واژه دیافراگم در کشور ایران

اما توی کشور عزیزمون ایران، به جای استفاده از واژه اپرچر برای بیان این روزنه از همون اسم تیغه‌ها که دیافراگم نام دارند استفاده میشه و اشتباهی به این شکل رایج شده.

به طوری که شما اگر به عنوان مثال لنزی رو در وبسایت‌هایی همچون DPReview مورد بررسی قرار بدین، در جدول مشخصات اون لنز با عبارت Number of diaphragm blades یا همون تعداد تیغه‌های دیافراگم روبرو میشین که تعداد مشخصی از این تیغه‌ها در ساخت هر لنزی به کار گرفته شده.

پس دیافراگم اسم تیغه‌هاست و اپرچر به روزنه ایجاد شده بینشون گفته میشه و ما ایرانی‌ها توی عکاسی وقتی حرف از دیافراگم میزنیم، منظورمون همون روزنست نه تیغه‌ها.

به شکلی دیگه: پس ما یه سری تیغه داریم که اسمشون دیافراگم هست و یه روزنه که با باز و بسته شدن این تیغه‌ها در بینشون ایجاد میشه و بهش میگن اپرچر. البته همونطوری که گفتم، توی کشور ایران واژه دیافراگم رو براش بکار میبرن؛ یعنی همون اسم تیغه‌ها.

به تصویر زیر دقت کنید

تیغه های دیافراگم - اپرچر

اعداد دیافراگم دوربین

خوب همونطور که گفتیم Aperture که تلفظ صحیحش اَپِرچِر هست به روزنه میان تیغه‌های دیافراگم گفته میشه و این روزنه روی دوربین عکاسی با اعدادی درجه‌بندی میشه. این اعداد در کنار خودشون حرف F رو به همراه دارند که در واقعا همون F-Stop هست و براتون میگیم که چطور به وجود میان.

قبل از تعریف اعداد دیافراگم این نکته رو یاد بگیرید:

تمامی لنز‌های دوربین دارای فاصله کانونی خاصی هستند. فاصله کانونی به زبان ساده همون مقداریه که میزان زوم یا همون بزرگنمایی روی سوژه ما رو تعیین میکنه. اما به صورت علمی به فاصله بین نقطه کانونی لنز و سنسور دوربین ( محل تشکیل تصویر ) فاصله کانونی گفته میشه. به تصویر زیر دقت کنید.

تعریف فاصله کانونی در عکاسی

اعداد ثابت دیافراگم دوربین و چگونگی تولید آنها

ابتدا به اعداد ثابت دیافراگم دوربین دقت کنید. (از چپ به راست با خط فاصله از هم جدا شده اند)

F/1 – F/1.4 – F/2 – F/2.8 – F/4 – F/5.6 – F/8 – F/11 – F/16 – F/22 – F/32 – F/45 – F/64

همگی در کنار خودشون یک حرف F رو دارند و از طریق فرمول زیر تولید شدند.

نسبت فاصله کانونی به قطر دیافراگم ( روزنه اپرچر ) که در واقع میشه:

فرمول: فاصله کانونی (F) تقسیم بر قطر اپرچر (D).

فرض کنید فاصله کانونی لنز دوربین ما 50 میلی‌متر باشه و قطر اپرچر ما هم 25 میلی‌متر؛ در این صورت حاصل تقسیم 50 بر 25 میشه 2 و با قرار دادن حرف F در کنار اون F/2 تولید میشه. به همین شکل F/1.4 و بقیه نیز حاصل تقسیم عددی بر عددی دیگر بودند.

نکته‌ای برای شما که حرفه‌ای هستید ( مبتدی‌ها توجه نکنید )

فرض کنیم لنز Canon 50mm F/1.8 رو در اختیار داریم. حداکثر گشودگی دیافراگم این لنز F/1.8 هست و با فاصله کانونی 50 میلی‌متر. پس اگر از فرمول به دست اومدن عدد اپرچر استفاده کنیم، به قطر اپرچر 27.7 میلی‌متری در بازترین حالت اپرچر این لنز می‌رسیم.

اعداد مابین دیافراگم‌های ثابت

شاید روی دوربین های عکاسیتون اعدادی مثل F/7.1 و یا F/9 رو بتونید انتخاب کنید. اما دیافراگم‌های استاندارد همان اعداد معرفی شده قبلی هستند و این اعداد مابین آن‌ها تقسیم بندی شدند.

رابطه اعداد دیافراگم

اگه کمی دقت کنید متوجه میشید که اعداد ثابت دیافراگم همگی در رادیکال 2 یعنی 1.41 ضرب شدن و عدد بعدی رو ساختن. به عنوان مثال 1.4 ضربدر 1.41 میشه 1.974 و تقریبا برابر با 2 که عدد دیافراگم ثابت بعد از F/1.4 میشه F/2.

تاثیر تغییر عدد دیافراگم بر عکس‌ها

در مقاله جامع آموزش مقدماتی عکاسی ، قبلا به تعریف ساده‌ای از مثلث نوردهی و جایگاه دیافراگم دوربین در آن پرداختیم که می‌توانید آن را مطالعه کنید. اما به صورت خلاصه می‌توان گفت که دیافراگم یکی از عوامل سه گانه‌ای است که در نوردهی و ثبت یک عکس به وسیله دوربین‌های عکاسی اهمیت بسزایی دارد. با ما همراه باشید تا تاثیر تغییر عدد اپرچر ( دیافراگم ) رو بر روی تصاویرمان بررسی کنیم و نحوه تنظیم آن را یاد بگیریم.

تغییر عدد دیافراگم در دوربین عکاسی بر عمق میدان و میزان نور ورودی به سنسور موثر است.

عمق میدان وضوح چیست؟

شاید برای تعریف عمق میدان به زبان ساده بتوان گفت که عمق میدان به فاصله بین نزدیکترین و دورترین اشیاء موجود در یک تصویر گفته میشه که از وضوح قابل قبولی برخوردار باشند؛ یا به زبان ساده تر میزان عمق وضوح.

به تصویر زیر و زیرنویس آن دقت کنید.

مقایسه عمق میدان وضوح کم و عمق میدان وضوح زیاد
سمت راست: عمق میدان زیاد ( واضح‌تر ) | سمت چپ: عمق میدان کم ( تار‌تر )

تاثیر عدد دیافراگم بر اندازه اپرچر (روزنه)، عمق میدان و میزان نور ورودی ( تنظیم دیافراگم دوربین )

رابطه عدد دیافراگم با اندازه دریچه یا همون روزنه اون معکوسه؛ یعنی با افزایش عدد اپرچر یا همون عدد دیافراگم دوربین، روزنه ایجاد شده در بین تیغه‌ها کوچک‌تر و بسته‌تر میشه و با کوچک شدن این روزنه بدیهی است که نور کمتری به سنسور برخورد می‌کنه و در نتیجه اون شاهد عمق میدان بیشتری هستیم.

تاثیر تغییر دیافراگم در تصاویر
تاثیر دهانه دیافراگم ( اپرچر ) بر میزان عمق میدان وضوح

به شکلی دیگه:
هر چه عدد اپرچر (دیافراگم) یا همان ضریب F کوچک‌تر شود => روزنه بزرگ‌تر، ورود نور بیش‌تر و عمق میدان کم‌تر
هر چه عدد اپرچر (دیافراگم) یا همان ضریب F بزرگ‌تر شود => روزنه کوچک‌تر، ورود نور کم‌تر و عمق میدان بیش‌تر

مثال 1: فرض کنید عدد دیافراگم دوربینمون رو از F/1.8 به F/8 تغییر میدیم: در نتیجه روزنه اپرچر ما بسته‌تر و کوچک‌تر میشه، نور کم‌تری ورود پیدا می‌کنه و شاهد افزایش عمق میدان وضوح هستیم.

مثال 2: فرض کنید عدد دیافراگم دوربینمون رو از F/16 به F/1.4 تغییر میدیم: در نتیجه روزنه اپرچر ما بازتر و بزرگ‌تر میشه، نور بیش‌تری ورود پیدا می‌کنه و شاهد کاهش عمق میدان وضوح هستیم.

زمانی که از یک روزنه دیافراگمی همچون F/1.4 به عدد ثابت بعدی یعنی F/2 حرکت می‌کنیم، میزان نور ورودی نصف می‌شود و در حرکت بالعکس دو برابر.

به تصویر زیر دقت کنید.

نکته‌ای برای شما که حرفه‌ای هستید

در حرکت از دیافراگم ثابت F/2 به F/5.6 نور ورودی ما 1/8 برابر میشه و در حرکت از دیافراگم ثابت F/16 به F/5.6 نور ورودی ما 8 برابر میشه.

فاصله کانونی و اعداد دیافراگم بر روی لنز دوربین عکاسی

همیشه وقتی ما قصد خرید لنزی رو برای دوربین عکاسیمون داریم، مثل خرید هر وسیله‌ی دیگه‌ای به فاکتور‌های ویژه‌ای درون اون محصول دقت ‌می‌کنیم. البته اگه مبتدی باشیم و دوربین عکاسیمون رو به صورت کیت تهیه‌ کنیم، شاید به لنز اون دقتی جزئی داشته‌ باشیم تا مدل دوربین.

لنز دوربین عکاسی هم با 2 فاکتور مهم توسط خریداران انتخاب میشه که یکی از اون‌ها حداکثر گشودگی دیافراگم ( اپرچر ) و دیگری فاصله کانونیه. البته ویژگی‌هایی همچون وزن، اندازه و نوع مانت نیز در تهیه لنز مهم هستند.

در مقالاتی جداگانه در رابطه با راهنمای خرید لنز دوربین ، بهتون یاد میدیم که چطور لنز دوربینتون رو مناسب با بودجه و نیازتون انتخاب کنید. اما اینو باید بدونید که فاصله کانونی و حداکثر گشودگی دیافراگم لنز بر روی اون نوشته شده.

فاصله کانونی بر روی لنز دوربین

فاصله کانونی لنز‌ها به دو شکل موجوده؛ یا لنز ما یک لنز زوم ( دارای فاصله کانونی متغیر ) هست و یا فاصله کانونی اون ثابته که به اون‌ها لنز‌های فیکس و یا پرایم نیز گفته میشه.

پس یا با بازه‌هایی به شکل 135-18 میلی‌متر، 200-70 میلی‌متر و … و یا با اعداد ثابتی همچون 50 میلی‌متر، 85 میلی‌متر و یا … روبرو هستیم. این اعداد رو ممکنه در دهانه لنز و یا روی بدنه اون پیدا کنید که با واحد میلی‌متر همراه هستن.

به تصویر زیر دقت کنید

اعداد دیافراگم بر روی لنز دوربین

حرفه‌ای‌ها خوب میدونن که مهمترین اعداد دیافراگم برای ما بازترین اونها هستن نه بسته‌ترین. روی لنز‌های دوربین هم عدد و یا اعداد دیافراگمی که حداکثری‌ترین میزان گشودگی اپرچر یا همون دیافراگم رو به ما ارائه میدن نوشته شده.

بیشترین میزان گشودگی دیافراگم هم مثل فاصله کانونی یا یک عدد ثابته و یا یک بازه. لنز‌های فیکس یا پرایم، دارای یک عدد دیافراگم باز ثابت هستن و تنها در بعضی از لنز‌های زوم شاهد اعداد دیافراگم به صورت یک بازه هستیم. این اتفاق به این دلیله که بعضی از لنز‌های متغیر ( زوم ) با تغییر فاصله کانونی، کمی روزنه اپرچرشون کوچک‌تر میشه.

پس به عنوان مثال یک لنز 135-18 میلی‌متری کانن در واید‌ترین فاصله کانونی خودش یعنی 18 میلی‌تر، F/3.5 و در بیشترین فاصله کانونی یعنی 135 میلی‌متر، F/5.6 رو در اختیار ما میزاره.

البته همونطور که گفتیم بعضی از لنز‌های زوم به این شکل هستند و لنز‌های با کیفیتی همچون لنز 200-70 میلی‌متر کانن هم در 70 و هم در 200 میلی‌متر یک دیافراگم ثابت یعنی به عنوان مثال F/2.8 رو به ما ارائه میدن.

به تصویر زیر دقت کنید.

سخن پایانی

خب تا به اینجای این مقاله خیلی چیزارو با هم یاد گرفتیم! 🙂

حالا براتون سوال پیش میاد که از آشنایی با دیافراگم دوربین چگونه برای ثبت عکس‌های حرفه‌ای استفاده کنیم.

در پاسخ به این سوال باید بگم که ابتدا باید مثلث نوردهی رو بشناسین، با عامل‌های اون که یکیش دیافراگم بود کاملا آشنا باشید و با استفاده از آموزش‌های کار با دوربین و تمرین بسیار، عکس‌های حرفه‎ای ثبت کنید.

سوالاتتون رو در کامنت‌ها پاسخگو هستیم. ♥♥

منبع وبسایت فولو
4 دیدگاه
  1. محدثه :

    واقعا کامل و کاربردی توضیح دادین… دست مریزاد… !

  2. طاهره :

    اگه امکان داره یه مطلب آموزشی در مورد سرعت شاتر هم بزارین

    1. امیرمحمد مشهدی فراهانی :

      سلام، حتما. در مقالات آتی به بررسی سرعت شاتر هم خواهیم پرداخت.

  3. ستاره :

    چقدر خوب گفتین……… من هیچوقت نمیتونستم تاثیر دیافراگم دوربینو رو عکسا بفهمم. جز شما و یه سایت دیگه بقیه همه ناقص گفته بودن

پاسخ دهید

آدرس ایمیل برای عموم نمایش داده نخواهد شد.