Take a fresh look at your lifestyle.

شاتر دوربین و سرعت شاتر چیست و چگونه آن را تنظیم کنیم؟

در این مقاله قصد داریم به بررسی مفهوم شاتر دوربین ، سرعت شاتر ، آموزش تنظیم آن و تاثیرات آن بر عکس‌هایمان بپردازیم. با ما همراه باشید.

پرده شاتر مقابل سنسور دوربین

شاتر دوربین چیست؟

به زبان ساده، شاتر به یک پرده متحرک و یا دستگاهی گفته میشه که مقابل فیلم و یا سنسور دوربین دیجیتال قرار داره و مانع رسیدن نور به اون میشه. این پرده در زمان عکاسی و یا نوردهی با کنار رفتن (باز شدن)، اجازه ورود نور و برخورد اون به گیرنده تصویر (فیلم و یا سنسور دوربین) برای مدت زمان مشخصی رو میده. به تصویر متحرک دقت کنید.

پرده‌های شاتر دوربین از نظر جنس، مکانیزم و و محل قرارگیری با یکدیگر متفاوت هستن. بنابراین ممکنه نوع مکانیزم شاتر دوربینی به صورت مکانیکی باشه و یا الکترونیک، جنس پرده پارچه‌ای باشه و یا فلزی، شاتر به صورت افقی حرکت کنه و یا عمودی و این که شاتر داخل بدنه دوربین قرار داشته باشه و یا داخل خود لنز.

در حال حاضر از نظر مکانیزم با 2 نوع شاتر یعنی مکانیکی و الکترونیکی روبرو هستیم که اول از همه براتون از شاتر‌های مکانیکی میگیم که از نظر محل قرارگیری به دو نوع تقسیم‌بندی میشن.

انواع شاتر مکانیکی دوربین عکاسی

شاتر کانونی یا پرده‌ای ( Focal-plane shutter )

این نوع شاتر در داخل بدنه دوربین و درست در مقابل گیرنده تصویر یا همون سنسور قرار داره. ممکنه به صورتی طراحی شده باشه که افقی حرکت کنه و یا عمودی باز و بسته بشه و ممکنه همونطور که گفتیم، جنس اون فلزی و یا پارچه‌ای باشه.

شاتر کانونی و یا پرده‌ای

شاتر کانونی و یا پرده‌ای در داخل دوربین‌های SLR و یا مدل امروزی همون دوربین‌ها یعنی دوربین‌های DSLR به کار رفته. البته در برخی از مدل‌ دوربین‌های قطع متوسط نیز، از این نوع شاتر استفاده شده.

شاتر‌های کانونی، سرعت شاتر هایی بالاتر از 1/1000 ثانیه رو ارائه میدن اما محدودیتی مثل سرعت سینکرونیزاسیون رو هم دارن که براتون در مقاله‌ای جداگانه به توضیحش می‌پردازیم.

شاتر مرکزی ، برگی و یا تیغه‌ای ( Leaf shutter )

این نوع شاتر در داخل لنز بسیاری از دوربین‌های قطع متوسط و تمامی دوربین‌های قطع بزرگ تعبیه شده و با باز و بسته شدن همانند شاترهای کانونی، میزان برخورد نور به سنسور و یا فیلم رو کنترل میکنه.

شاتر مرکزی، شاتر تیغه‌ای و یا برگی

شاتر الکترونیکی

توی دوربین‌های بدون آینه امروزی شاهد استفاده از شاتر الکترونیکی هستیم.چون مباحث تخصصی‌ای در رابطش وجود داره که میشه در موردشون حرف زد، حتما با یه مقاله جامع براتون جزء به جزء توضیحش میدیم.

سرعت شاتر دوربین چیست؟

سرعت شاتر در واقع به سرعت باز و بسته شدن شاتر دوربین گفته میشه؛ یعنی مدت زمانی که طول میکشه تا با باز شدن شاتر، نور به سنسور دوربین برخورد کنه و با بسته شدنش هم جلوی برخورد نور گرفته بشه. این مدت زمان رو یا دوربین به صورت اتوماتیک تعیین میکنه و یا عکاس میتونه اون رو نسبت به نیاز خودش تنظیم کنه. قبل از توضیح بیشتر، ابتدا به اعداد زیر دقت کنید.

1/8000s – 1/4000s – 1/2000s – 1/1000s – 1/500s – 1/250s – 1/125s – 1/60s – 1/30s – 1/15s – 1/8s – 1/4s – 1/2s – 1s – 2s , … , 30s

شاید اگر با سرعت شاتر آشنا نیستین و از اون چیزی نمیدونید، حداقل این اعداد رو توی دوربین عکاسیتون دیده باشید. اعدادی کسری و یا طبیعی که واحد ثانیه رو کنار خودشون دارن.

به عنوان مثال 1/8000 ثانیه یعنی 1 ثانیه رو به 8000 قسمت تقسیم کنیم و این یعنی پرده شاتر دوربین تنها در یک هشت هزارم ثانیه باز و بسته میشه و این زمان کمتر از یک چشم به هم زدن اتفاق میفته.

یا 30 ثانیه هم یعنی شاتر دوربین با فشار دادن دکمه شاتر باز میشه و بعد از سی ثانیه بسته میشه و سنسور دوربین 30 ثانیه در معرض نور قرار می‌گیره. به تصویر متحرک زیر دقت کنید.

پرده شاتر دوربین

خوب اگه یه بار دیگه به اعداد شاتر دوربین دقت کنید، ممکنه بپرسید که چرا اعدادی مثل 1/8000 رو در دوربینمون نداریم؟

دوربین های عکاسی دیجیتال نسبت به نوع کارایی و سطح طراحیشون ممکنه یک محدوده سرعت شاتر رو پشتیبانی کنند و به عنوان مثال میشه گفت که دوربین کانن 250D یکی از مدل دوربین هایی هست که تا حداکثر سرعت شاتر 1/4000 ثانیه رو پشتیبانی میکنه.

رابطه بین اعداد سرعت شاتر

اگه دوباره به اعداد دقت کنید، متوجه میشن که هر عدد با عدد قبلی و بعدی خودش رابطه نصف و یا 2 برابر داره. یعنی 1/4000 دو برابر 1/8000 ثانیه و یا 1/30 نصف 1/15 ثانیه است. البته استثنایی داریم در 1/125 ثانیه و 1/60 ثانیه و یا 1/8 ثانیه و 1/15 ثانیه و … که جای نگرانی نداره و میشه گفت بین هر عدد تا عدد بعدی و یا قبلی که 2 برابر یا نصف اون هست، به میزان یک استاپ فاصله داریم. هر استاپ نوری در واقع واحدیه که نشون دهنده‌ی نصف شدن و یا دو برابر شدن میزان نوره و توی قسمت تاثیر سرعت شاتر بر تصاویر، کاملا اون رو براتون توضیح میدیم. به تصویر زیر دقت کنید.

اعداد شاتر دوربین

خوب یکسری از اعداد رو اینجا دیدید و شاید براتون سوال بشه که پس سرعت شاتر 1/25 ثانیه که توی دوربینمون داریمش چیه؟

این اعداد جزئی و دقیق‌تر رو توی دوربین عکاسی دیجیتالتون دارید و میشه گفت که باز هم رابطه به همون شکله و به عنوان مثال سرعت 1/50 ثانیه نصف سرعت 1/25 ثانیه است و همونطور فاصله‌ی بین این دو عدد 1 استاپه.

تاثیر سرعت شاتر بر تصاویر

تاثیر بر میزان نور

یکی از اتفاقاتی که با تغییر سرعت شاتر روی عکس‌هامون مشاهدش می‌کنیم، تغییر میزان نوردهی و یا روشنایی عکس هست. بزارید اینطوری براتون بگیم که وقتی سرعت شاتر دوربین ما عدد سریعی مثل 1/4000 ثانیه است، نور مدت زمان کمتری رو اجازه داره که به سنسور برخورد کنه و در نتیجه تصویر ما نور کمتری رو مثلا نسبت به سرعت 1/250 ثانیه دریافت میکنه.

حالا فرض کنید سرعت شاتر رو از 1/4000 به 1/8000 ثانیه تغییر میدیم، اگه عکاس نباشیم و با تغییر دیافراگم دوربین و یا مقدار حساسیت ایزو، این میزان کاهش برخورد نور به سنسور رو جبران نکنیم، تصویر ما تاریک‌تر از تصویر گرفته شده با سرعت 1/4000 ثانیه ثبت میشه و همینطور بالعکس. پس اگه به تصویر زیر دقت کنید متوجه میشین که با افزایش سرعت شاتر، نور کمتر و با کاهش سرعت شاتر ( نوردهی‌های طولانی‌تر )، نور بیشتری به سنسور و در نتیجه عکس خروجی ما میرسه.

تاثیر تغییر سرعت شاتر دوربین بر روی تصاویر

تار شدن و فریز شدن سوژه

تمام اتفاقات متحرک اطراف ما دارای سرعت هستن. حرکت یک آدم و یا یک ماشین رو که فرض کنید، حتما متوجه سرعت متفاوت اونها میشین. حالا کنار این میشه حرکت قطار و یا هواپیما رو هم فرض و یا به سرعت بارش باران و حرکت قطرات آب هم توجه کرد. حتی وقتی دوربین عکاسیمون رو توی دست داریم و مشغول عکاسی هستیم، لرزش دست‌هامون هم حرکت محسوب میشه و سرعت خاصی داره.

یکی از دلایل تار شدن عکس‌ها، چه به صورت اتفاقی و چه از روی عمد، تنظیم سرعت شاتر دوربینه. زمانی که سرعت شاتر تنظیم شده روی دوربین عکاسی، با در نظر گرفتن حرکت و سرعت خود سوژه، لرزش و حرکت دوربین و یا فاصله کانونی لنز، نتونه پاسخگوی فریز کردن ( ثبت بدون کشیدگی و تاری ) سوژه باشه، مطمئنا ما در عکس‌هامون تاری رو مشاهده می‌کنیم؛ حالا چه کم و چه به مقدار زیاد. به تصویر زیر دقت کنید.

سرعت شاتر در عکاسی

پس باید نسبت به حرکت و سرعت خود سوژه، لرزش و حرکت دوربین و یا فاصله کانونی‌ای که با اون در حال عکاسی هستیم، برای گرفتن یه عکس شارپ ( واضح ) سرعت شاتر مناسبی رو انتخاب کنیم. البته بعضی از عکاسان نسبت به نوع نیاز و هدفشون، ممکنه از عمد عکس‌هایی رو تار ثبت کنند و یا از تکنیک‌های مختلف سرعت شاتر برای تار ثبت کردن بخشی از تصویر استفاده کنند.

به مثال‌های زیر توجه کنید:

مثال 1: به عنوان مثال ما میخوایم از ماشینی که با سرعت بسیار زیاد توی یک پیست در حال حرکته عکاسی کنیم. مطمئنا باید از سرعت شاتر سریعی استفاده کنیم تا بتونیم ماشین رو بدون هیچگونه تاری ثبت و فریز کنیم. انتخاب یک عکاس ناآشنا شاید عدد 1/60 ثانیه باشه که منجر به تاری ماشین در حال حرکت میشه و شاید یه عکاس خبره از عددی مثل 1/1000 ثانیه استفاده کنه و بتونه مثل تصویر زیر ماشین رو فریز ثبت کنه.

فریز کردن ماشین در حال حرکت

مثال 2: به عنوان مثال ما میخوایم از شخصی که روی یک صندلی نشسته و حرکت آنچنانی نداره عکاسی کنیم. در انتخاب اول شاید سرعت شاتری رو انتخاب کنیم که تمامی سوژه‌های موجود در قابمون واضح و بدون تاری ثبت بشن؛ شاید سرعتی مثل 1/500 ثانیه. اما کمی که عکاسانه‌تر به موضوع نگاه کنیم، متوجه این موضوع خواهیم شد که می‌توانیم با سرعت شاتر 1/30 ثانیه یا نزدیک به این اعداد فرد نشسته برروی صندلی رو از سایر افراد جدا کنیم؛ اون هم با تار شدن افراد در حال حرکت با سرعت بیشتر.

تار شدن سوژه ها در عکس
در این تصویر سوژه اصلی با انتخاب سرعت شاتر مناسب از سایر افراد جدا شده است.

مرور و جمع بندی خلاصه:
افزایش سرعت شاتر مثل تغییر از 1/30 به 1/500 ثانیه = کاهش زمان برخورد نور به سنسور = تصویر تاریک‌تر در صورت عدم جبران = رسیدن به تصویری شارپ و واضح‌تر
کاهش سرعت شاتر مثل تغییر از 1/10 به 4 ثانیه = افزایش زمان برخورد نور به سنسور = تصویر روشن‌تر در صورت عدم جبران = امکان تار شدن سوژه

سرعت شاتر در دوربین عکاسی و نحوه تنظیم آن

عدد سرعت شاتر رو به راحتی میتونید توی دوربینتون پیدا کنید. اما قبلش باید این نکته رو بدونید که برای تنظیم سرعت شاتر حتما باید مود ( حالت عکاسی ) دوربینتون روی M مخفف Manual ( حالت دستی ) و یا روی حالت تقدم سرعت شاتر ، Tv ( در دروبین‌های کانن ) و S ( در دوربین‌های نیکون ) باشه. چون در صورتی که دوربینتون در حالت اتوماتیک قرار داشته باشه، نسبت به شرایط محیطی، خودش تصمیم می‌گیره که سرعت شاتر رو روی چه عددی تنظیم کنه.

بعضی از جاهایی که میتونید سرعت شاتر رو پیدا کنید؛ به تصاویر زیر دقت کنید.

سرعت شاتر در دوربین کانن 80D
در دوربین کانن 80D ، سرعت شاتر 1/8000 ثانیه به شکل خلاصه 8000 نوشته شده است.
سرعت شاتر در دوربین نیکون D7200
سرعت شاتر در دسترسی سریع بر روی نمایشگر دوربین نیکون D7200

البته زمانی که چشمتون رو روی منظره‌یاب ( ویزور ) دوربین قرار میدین و دکمه شاتر رو تا نیمه فشار بدین هم عدد سرعت شاتر رو می‌بینید.

و خیلی جاهای دیگه مثل Live View و …

سخن پایانی

خب تا به اینجای این مقاله خیلی چیزارو با هم یاد گرفتیم! 🙂

حالا که تاثیر تغییر سرعت شاتر رو روی عکسامون میدونیم، به راحتی متناسب با نیازمون اون رو تنظیم می‌کنیم. اما یادتون باشه که برای این که عکاسی رو یاد بگیرید و بتونید سرعت شاتر رو به شکل صحیح انتخاب کنید، باید به ترتیب زیر پیش برید.

  • ابتدا باید مثلث نوردهی رو بشناسین ( آموزش عکاسی مقدماتی ).
  • یکی از راس‌های اون که سرعت شاتر هست رو یاد بگیرید ( خوب همین مقاله رو بخونید )
  • راس دیگه‌ی مثلث نوردهی، یعنی دیافراگم دوربین رو هم قورت بدید! مقاله اون رو هم از دست ندید. ( توی همین مقاله براتون لینکش کردیم – بپر به محل لینک ♥ )
  • راس آخر یعنی حساسیت ایزو رو هم مثل قبلی نوش جان کنید. ( بزودی مقاله اون رو هم ارسال می‌کنیم.)
  • بعدش کلی مقاله جداگانه و یاد بگیرید با دوربینتون کار کنید و …. ( از سایت ما استفاده کنید )
  • بعد با تمرین عکسای حرفه‌ای ثبت کنید و اسم خودتونو بزارین Photographer 🙂

راستی!!!! سوالاتتون رو در کامنت‌ها پاسخگو هستیم. ♥♥

منبع وبسایت فولو
2 دیدگاه
  1. ایمان :

    من دانشجوی عکاسی ام. میتونم بگم مقالتون عالی بود…….!
    وبسایت شما آموزشگاه عکاسی داره؟
    عکاسی خصوصی هم درس میدین؟

    1. علیرضا شریفی :

      سلام. بله
      برای اطلاعات بیشتر در رابطه با آموزش عکاسی هم به صورت حضور در کلاس در آموزشگاه و هم به صورت خصوصی میتونید با شماره 09129577065 در تماس باشید.

پاسخ دهید

آدرس ایمیل برای عموم نمایش داده نخواهد شد.